ევროკომისიამ 31 აგვისტოს ისტორიული გადაწყვეტილება მიიღო – ChatGPT აღარ არის მხოლოდ ტექსტის გენერატორი ჩატბოტი, ის ოფიციალურად „ძალიან დიდ საძიებო სისტემად“ (Very Large Online Search Engine) გამოცხადდა. ეს სტატუსი მას ციფრული სერვისების აქტით (DSA) მიენიჭა. იმავე დღეს, Reddit და Roblox „ძალიან დიდი ონლაინ პლატფორმების“ (VLOP) სიაში შეიყვანეს. სამივე კომპანიამ თავად დაადასტურა, რომ ევროკავშირში თვეში საშუალოდ 45 მილიონზე მეტი აქტიური მომხმარებელი ჰყავს. ეს ზღვარი ბლოკის მოსახლეობის დაახლოებით მეათედია და სწორედ აქედან ირთვება ევროპული რეგულაციების უმკაცრესი რეჟიმი.
გამოდის, რომ ChatGPT არის პირველი AI ჩატბოტი, რომელიც ამ რეგულაციაში სწორედ საძიებო სისტემის სტატუსით ერთვება. ევროკომისია პროდუქტს „ჰიბრიდულ სერვისს“ უწოდებს, რადგან ის არა მხოლოდ პრომპტებზე პასუხობს, არამედ პარალელურად ინტერნეტშიც ეძებს ინფორმაციას. სამართლებრივი კუთხით, OpenAI-ის პროდუქტი ახლა პირდაპირ Google Search-ის კატეგორიაში გადის და არა უბრალოდ სოციალური პლატფორმების. აქ არსებული სხვაობა წესებს რადიკალურად ცვლის. DSA სრულიად სხვა ვალდებულებებს აკისრებს საძიებო სისტემებს, რადგან ChatGPT პასუხებს თავად აგენერირებს და მხოლოდ ლინკების ჩამონათვალს არ ალაგებს.
კომისიის მიერ გამოქვეყნებული ოფიციალური სტატისტიკით, ციფრები ასე გამოიყურება: ChatGPT-ის ევროკავშირში საშუალოდ 159.1 მილიონი თვიური აქტიური მომხმარებელი ჰყავს, Reddit-ის შემთხვევაში ეს მაჩვენებელი 57.2 მილიონია, ხოლო Roblox-ს 46.6 მილიონი ადამიანი იყენებს. სამივე პლატფორმას ზუსტად ოთხი თვე აქვს იმისთვის, რომ ახალ რეალობას მოერგოს. 2027 წლის იანვრამდე მათ სრულად უნდა დააკმაყოფილონ კანონის ახალი მოთხოვნები.
რა ევალებათ კომპანიებს ახლა?
DSA-ის უმაღლესი დონის წესები კომპანიებისგან წლიურ, სიღრმისეულ სისტემურ რისკშეფასებას ითხოვს. ამ სიაშია ისეთი კრიტიკული საკითხები, როგორიცაა უკანონო კონტენტის გავრცელების პრევენცია, არასრულწლოვანთა დაცვა, ასევე მომხმარებლის ფიზიკური და ფსიქიკური კეთილდღეობა. გარდა ამისა, კომპანიებმა უნდა უზრუნველყონ ძირითადი უფლებების დაცვა, არჩევნების უსაფრთხოება და საზოგადოებრივი სიმშვიდე. ამ ყველაფერს თან ახლავს დამოუკიდებელი აუდიტის ჩატარების ვალდებულება, რეკლამების გამჭვირვალე რეესტრის წარმოება და აკრედიტებული მკვლევრებისთვის მონაცემებზე ოფიციალური წვდომის მიცემა.
Roblox-ისთვის ეს განსაკუთრებით დიდი გამოწვევაა. პლატფორმის აუდიტორიის დიდი ნაწილი ბავშვები და მოზარდები არიან, ამიტომ კომპანიას მოუწევს, ფორმალურად შეაფასოს და მინიმუმამდე დაიყვანოს მათი უსაფრთხოების რისკები. OpenAI-მ კი, სხვა ვალდებულებებთან ერთად, არჩევნებსა და საზოგადოებრივ უსაფრთხოებაზე ზეგავლენის რისკები ისე უნდა გაწეროს, რომ აუდიტორებმა მისი ზუსტი გაზომვა შეძლონ.
„ეს ახალი აღიარებები ნიშნავს, რომ ChatGPT, Reddit და Roblox ევროკავშირში უფრო მაღალი სტანდარტის კონტროლსა და ანგარიშვალდებულებას დაექვემდებარებიან, მათი დიდი გავლენის შესაბამისად ჩვენს მოქალაქეებსა და საზოგადოებაზე,“ – ამბობს ჰენა ვირკუნენი, ევროკომისიის აღმასრულებელი ვიცე-პრეზიდენტი ტექნოლოგიური სუვერენიტეტის, უსაფრთხოებისა და დემოკრატიის საკითხებში.
პროცესის ზედამხედველობას ირლანდიის მედიის კომისია (Coimisiún na Meán), რომელიც ChatGPT-სა და Reddit-ს გააკონტროლებს, და ნიდერლანდების მომხმარებელთა და ბაზრის ავტორიტეტი (ACM) Roblox-ის შემთხვევაში, ევროკომისიასთან ერთად გადაიბარებენ. იურიდიულად ვალდებულებები ეკისრებათ კომპანიებს და არა ბრენდებს: ხაზზე არიან OpenAI Ireland Limited, Reddit Netherlands B.V. და Roblox Corporation.
მკაცრ სარეჟიმო სიაში ახლა უკვე 28 სერვისია. თუ კომპანიები ამ ახალ წესებს დაარღვევენ, ჯარიმა მათ გლობალური წლიური ბრუნვის 6%-მდე ავა, რაც სერიოზულ ფინანსურ დარტყმას ნიშნავს.
თუმცა, აქ ერთი საინტერესო ნიუანსია: ეს აღიარება ახალ კანონს არ ქმნის. ის უბრალოდ ChatGPT-ს იმავე სიაში ამატებს, სადაც უკვე წლებია Google Search და Bing ოპერირებენ. თავის მხრივ, Reddit და Roblox იმ პლატფორმების გვერდით დადგნენ, სადაც კონტენტს უშუალოდ მომხმარებლები ავრცელებენ. არცერთ კომპანიას გადაწყვეტილება საჯაროდ ჯერ არ გაუსაჩივრებია. გასაჩივრება შეუძლიათ, თუმცა უცნაური პოზიცია იქნება იდავონ იმ რიცხვებზე, რომლებიც თავადვე წარუდგინეს მარეგულირებელს.
მოკლედ რომ ვთქვათ, ბრიუსელისთვის ჩატბოტი აღარ არის უბრალოდ საინტერესო ტექნოლოგიური ექსპერიმენტი. ევროპა მას უკვე გლობალური ინფრასტრუქტურის ნაწილად კითხულობს.
წყარო: European Commission, Reuters
