პროტოტიპი ჰაერში ჯერ არ აფრენილა, ფრენის მანძილის მაჩვენებლები კი ამ ეტაპზე მხოლოდ კომპანიის სამიზნე გათვლებს ეყრდნობა.
ამერიკულმა თავდაცვითმა კომპანია Shield AI-მ თავისი პირველი სრულმასშტაბიანი რეაქტიული საბრძოლო დრონის, X-BAT 001-ის, აწყობა დაასრულა. აპარატი ტეხასის ქალაქ Frisco-ში მდებარე ქარხანაში აიწყო, 2025 წლის ოქტომბერში გამართული დიზაინის პრეზენტაციიდან დაახლოებით ერთ წელიწადში. როგორც გამოცემები The War Zone და Interesting Engineering იუწყება, კომპანიას დრონი ახლა Kansas-ის შტატში, ქალაქ Newton-ის აეროპორტში მდებარე X-Forge 2-ის საგამოცდო ბაზაზე გადაჰყავს. X-BAT 001 ორი დაგეგმილი სრულმასშტაბიანი პროტოტიპიდან პირველია და მისი მთავარი დანიშნულება ისეთი ადგილებიდან მოქმედებაა, სადაც ასაფრენი ბილიკები საერთოდ არ არსებობს.
როგორ მუშაობს კუდზე მდგომი რეაქტიული დრონი
რას ნიშნავს ასაფრენი ბილიკის გარეშე მუშაობა? X-BAT არის კუდის არმქონე რეაქტიული აპარატი, რომელიც მიწაზე ვერტიკალურად, საკუთარ ბოლოზე დგას და რაკეტასავით პირდაპირ ზემოთ მიფრინავს, დაშვებისას კი ისევ ვერტიკალურად ჯდება. ამ ტექნოლოგიას VTOL ეწოდება. ასეთი კონსტრუქციის წყალობით, დრონს შეუძლია გემებიდან, შორეული კუნძულებიდან და ნებისმიერი მოუმზადებელი ადგილიდან აფრინდეს. გამოცემა Wichita Eagle-ის მიხედვით, ზომით ის დაახლოებით F-35-ის ტიპის გამანადგურებლის ტოლია.
აპარატს ამუშავებს GE Aerospace-ის წარმოების F110-GE-129E ტურბოვენტილატორული ძრავა. მას აქვს სპეციალური საქშენი, სახელად AVEN, რომელიც გამონაბოლქვის ნაკადს მიმართულებას უცვლის და ვერტიკალური ფრენის დროს დრონს მართვაში ეხმარება. პილოტის ნაცვლად, აპარატს მართავს Shield AI-ის პროგრამული უზრუნველყოფა Hivemind. ეს სისტემა სპეციალურად იმისთვის შეიქმნა, რომ დრონმა დამოუკიდებლად იფრინოს იქაც კი, სადაც GPS ან კავშირგაბმულობა გათიშულია.
კორპუსის შიგნით განთავსებულ ნაკვეთურებში 2 000 ფუნტამდე წონის საბრძოლო მასალა ეტევა. დრონის ამოცანებში შედის სახმელეთო სამიზნეებზე დარტყმა, საჰაერო სამიზნეებთან ბრძოლა და რადიოელექტრონული დაპირისპირება. კომპანიის მტკიცებით, სრული დატვირთვით X-BAT-ს 2 000 საზღვაო მილზე მეტ მანძილზე ფრენა შეუძლია.
გამოცდები გიგანტურ ამწეზე და წარმოების გეგმები
Kansas-ში ჩატანის შემდეგ ინჟინრები ტესტირებას რამდენიმე ეტაპად დაიწყებენ. თავდაპირველად ძრავას მაშინ ჩართავენ, როცა დრონი თავის გამშვებ და მიმღებ მანქანაზე ჰორიზონტალურად იდება. ამას მოჰყვება ძრავის გამოცდა უკვე ვერტიკალურ მდგომარეობაში. შემდეგ ეტაპზე აპარატს მსოფლიოს ერთ-ერთ უდიდეს ამწეზე დაკიდებენ და ისე შეამოწმებენ, სანამ საბოლოოდ დამოუკიდებელ, თავისუფალ ფრენაზე გადავლენ.
„X-BAT 001 არის საცდელი თვითმფრინავი, ამიტომ მისი დიზაინი ტესტირებისა და დახვეწის პროცესში შეიცვლება“, განაცხადა Shield AI-ის წარმომადგენელმა. გამოცემა Inside Unmanned Systems-ის ცნობით, მისიისთვის სრულად აღჭურვილი ვერსიის შექმნა 2028 წლისთვის იგეგმება, სერიული წარმოება კი 2029 წელს უნდა დაიწყოს.
მნიშვნელოვანია გავითვალისწინოთ, რომ ფრენის მანძილი და სხვა შესაძლებლობები ამ ეტაპზე მხოლოდ კომპანიის გათვლებია, რადგან აპარატი ჰაერში ჯერ არ აფრენილა. თავად Shield AI-იც აღიარებს, რომ წარსულში კუდზე დასაჯდომი მსგავსი კონსტრუქციის თვითმფრინავების შექმნის მცდელობები წარუმატებლად დასრულდა. ასევე გაითვალისწინეთ, რომ სტატიის მთავარ ფოტოზე ნაჩვენებია X-BAT-ის საგამოფენო მაკეტი და არა ახალი პროტოტიპი.
| პროტოტიპი | X-BAT 001 (ორი დაგეგმილი სრულმასშტაბიანი ერთეულიდან პირველი) |
| ზომა | დაახლოებით F-35-ის ტოლი |
| ძრავა | GE Aerospace F110-GE-129E ტურბოვენტილატორული, AVEN საქშენით |
| ავტონომიური მართვა | Shield AI Hivemind |
| საბრძოლო დატვირთვა | 2 000 ფუნტამდე შიდა ნაკვეთურებში |
| ფრენის მანძილი (კომპანიის გათვლა) | 2 000 საზღვაო მილზე მეტი სრული დატვირთვით |
| საბრძოლო რადიუსი (კომპანიის გათვლა) | დაახლოებით 1 000 საზღვაო მილი |
| გეგმური ვადები | 2028 წელი (სრულად აღჭურვილი ვერსია), 2029 წელი (წარმოება) |
წყარო: The War Zone: Prototype X-BAT VTOL fighter drone unveiled (3 Nov 2026) | Interesting Engineering: First full scale X-BAT combat drone prototype (3 Nov 2026) | Inside Unmanned Systems: Shield AI completes first X-BAT prototype (Nov 2026)
ეს სტატია შეიქმნა AI ხელსაწყოებით, პროცესში ადამიანის ჩართულობა დაახლოებით 10%-ია.
