ეს სიგნალი ნებაყოფლობითია, ჯერ მხოლოდ IETF-ის სამუშაო პროექტად რჩება და ტექნიკურ ბლოკირებას ან კანონს არ წარმოადგენს.
Anthropic-მა, Google-მა, Microsoft-მა და OpenAI-მ მხარი დაუჭირეს საერთო წესს, რომელიც ვებსაიტების მფლობელებს საშუალებას აძლევს, ერთი ჩანაწერით უთხრან უარი კომპანიებს საკუთარი გვერდების ხელოვნური ინტელექტის მოდელების გასაწვრთნელად გამოყენებაზე. ახალი მექანიზმი აღწერილია 2026 წლის 30 ოქტომბრით დათარიღებულ IETF-ის სამუშაო დოკუმენტში (draft-kelley-aipref-training-preference-signal-00), რომლის ავტორიც Anthropic-ის წარმომადგენელი K. Kelley გახლავთ, ხოლო კომპანიების გეგმების შესახებ ინფორმაცია Google-ის, Bing-ისა და The Verge-ის მეშვეობით გავრცელდა.
აქამდე ვებსაიტების მფლობელებსა და გამომცემლებს საკმაოდ მოუხერხებელი პროცესის გავლა უწევდათ. AI-კომპანიებს საკუთარი, ცალკეული შემგროვებელი პროგრამები, ეგრეთ წოდებული ბოტები აქვთ და თითოეულს თავისი სახელი ჰქვია. თუ საიტის მფლობელს არ სურდა, რომ მისი ტექსტები ახალი მოდელების სწავლებისთვის გამოეყენებინათ, მას ყველა კომპანიის ბოტი ცალ-ცალკე უნდა ჩამოეწერა და დაებლოკა. ერთი საერთო ხაზი გამომცემლებს ამ საქმეს ბევრად უმარტივებს.
როგორ მუშაობს robots.txt და ახალი ჩანაწერი
ეს წესი ემატება ფაილს, რომელსაც robots.txt ჰქვია. მარტივად რომ ვთქვათ, robots.txt არის საიტის მთავარ საქაღალდეში განთავსებული პატარა ტექსტური ფაილი, რომელიც საძიებო სისტემებისა და სხვა კომპანიების ავტომატურ პროგრამებს კარშივე ხვდება და ეუბნება, საიტის რომელ გვერდებზე შეუძლიათ შესვლა და რისი წაღების უფლება აქვთ. ახალი წესი ამ ფაილში ეგრეთ წოდებულ პოლიტიკის ნიშნულს (policy token) ამატებს.
საიტის მფლობელს შეუძლია, თავის robots.txt ფაილში ზუსტად ეს ორი ხაზი ჩასვას:
User-Agent: __usage_ai-training
Disallow: /
ამ ჩანაწერით საიტი ყველა მონაწილე AI-კომპანიას ერთდროულად ატყობინებს, რომ მისი გვერდები მოდელების წვრთნისთვის არ გამოიყენონ. ამასთან, კომპანიების ინდივიდუალური სამართავი მექანიზმები არ უქმდება და ამ საერთო სიგნალის პარალელურად ჩვეულებრივ განაგრძობს მუშაობას.
Google-ის განმარტებით, როდესაც ვებსაიტი ამ ახალ ნიშნულს გამოიყენებს და ცალკე არ ახსენებს Google-Extended-ს, კომპანია ამას ზუსტად ისევე აღიქვამს, თითქოს საიტმა Google-Extended აკრძალა. შეგახსენებთ, რომ Google-Extended არის Google-ის მიერ 2023 წელს შემოღებული სამართავი მექანიზმი, რომლითაც საიტები კომპანიას AI-წვრთნაზე უარს ეუბნებიან.
ვინ და როდის ჩართავს მხარდაჭერას
რას ნიშნავს ეს პრაქტიკაში დღესვე? მხარდაჭერა ყველა კომპანიას ერთდროულად არ ჩაურთავს. Anthropic-ს ეს სიგნალი უკვე დანერგილი აქვს და დღესვე ითვალისწინებს. Google და Microsoft მის ამოქმედებას მომდევნო წელს გეგმავენ, კერძოდ, Google აცხადებს, რომ მხარდაჭერას 2027 წელს ჩართავს. The Verge-ის ცნობით, OpenAI ამ წესის დანერგვას უახლოეს თვეებში აპირებს. რაც შეეხება Meta-ს, კომპანიის კომუნიკაციების ხელმძღვანელმა, Andy Stone-მა, ინიციატივის მიმართ მხარდაჭერა გამოხატა, თუმცა, The Verge-ის მიხედვით, მას არ დაუზუსტებია, დაემორჩილება თუ არა Meta ამ წესს პრაქტიკაში.
Microsoft ამატებს კიდევ ერთ ცალკე პარამეტრს, რომელიც ეხება ეგრეთ წოდებულ grounding-ს. ეს ტერმინი აღნიშნავს პროცესს, როდესაც AI-ჩატი მომხმარებლის კითხვაზე პასუხის გასაცემად საიტის გვერდებს პირდაპირ, რეალურ დროში იყენებს, ნაცვლად იმისა, რომ ეს მასალა წინასწარ ჰქონდეს ნასწავლი. Microsoft-ის სისტემაში საიტებს ამის სამართავად Disallow-სა და DisallowExtended-ის არჩევანი ექნებათ. მნიშვნელოვანია, რომ ეს აკრძალვა არ ცვლის საიტის გამოჩენის წესებს Bing-ის საძიებო სისტემაში.
უნდა გახსოვდეთ ერთი მთავარი დათქმა: ეს სიგნალი სრულიად ნებაყოფლობითია და ჯერ მხოლოდ IETF-ის სამუშაო პროექტია. ის არ წარმოადგენს კანონს და ვერც ტექნიკურად დაბლოკავს იმ ბოტებს, რომლებიც წესის უგულებელყოფას გადაწყვეტენ.
წყარო: Google Search Central Blog: Supporting a shared AI training control for websites (30 Oct 2026) | Bing Blog: Your content, your choice, clearer preferences for training and grounding (Oct 2026) | IETF Datatracker: draft-kelley-aipref-training-preference-signal-00 (K. Kelley, Anthropic, 30 Oct 2026) | The Verge: The biggest names in AI are backing a new way to opt out of scraping
ეს სტატია შეიქმნა AI ხელსაწყოებით, პროცესში ადამიანის ჩართულობა დაახლოებით 10%-ია.
