კვი, 22 ნოე, 2026
ახალი ინტერაქტიული ქვიზები დაემატა საიტს — შეამოწმე შენი ცოდნა. ნახვა →
რობოტიკა

UN-მა ავტონომიური იარაღის წესებზე შეთანხმება კიდევ ორი წლით გადადო

მომავალი რეგულაციების ნაწილი, შესაძლოა, სავალდებულო საერთოდ არ გახდეს და ქვეყნების კეთილ ნებაზე დარჩეს. Geneva-ში გამართული UN-ის დიპლომატიური შეხვედრა ამ კვირაში კონკრეტული შედეგის...

მომავალი რეგულაციების ნაწილი, შესაძლოა, სავალდებულო საერთოდ არ გახდეს და ქვეყნების კეთილ ნებაზე დარჩეს.

Geneva-ში გამართული UN-ის დიპლომატიური შეხვედრა ამ კვირაში კონკრეტული შედეგის გარეშე დასრულდა - წერს გამოცემა The Verge. დიპლომატებმა ვერ შეათანხმეს წესები ავტონომიური იარაღისთვის, რომელსაც ხშირად „მკვლელ რობოტებს“ უწოდებენ. თითქმის უშედეგო კვირის ბოლოს მონაწილეები მხოლოდ იმაზე შეთანხმდნენ, რომ „ვარიანტების განხილვას დაიწყებენ“. ქვეყნებს წესების პროექტების წარსადგენად ორი წელი მიეცათ. ეს პროცესი მიზნად ისახავს ისეთი ტექნოლოგიების მოთოკვას, რომლებიც თანამედროვე ომებში უკვე სერიოზულ საფრთხეს ქმნის.

რას ნიშნავს ავტონომიური იარაღი? ეს არის სამხედრო სისტემები, რომლებსაც ადამიანის მინიმალური ჩარევით ან სრულიად დამოუკიდებლად შეუძლია სამიზნის ამორჩევა და მასზე თავდასხმა. როდესაც გადაწყვეტილებას მანქანა იღებს, ბრძოლის ველზე პასუხისმგებლობის საკითხი ბუნდოვანი ხდება.

ვინ აფერხებს მკაცრ კონტროლს

მოლაპარაკებების დაწყებამდე Geneva Conventions-ის დამცველმა ორგანიზაციამ, წითელი ჯვრის საერთაშორისო კომიტეტმა, ანუ ICRC-მ, მკაფიო მოთხოვნა წამოაყენა. ორგანიზაციამ განაცხადა, რომ იურიდიულად სავალდებულო წესების მიღება სასწრაფოდ, ერთი წლის განმავლობაში იყო აუცილებელი. ამ მოწოდებას მხარი UN-ის გენერალურმა მდივანმა და Pope Leo-მაც დაუჭირეს.

საბოლოო კომპრომისი ბევრად სუსტი აღმოჩნდა. სახელმწიფოებს თავიანთი წინადადებების მოსამზადებლად ორწლიანი ვადა აქვთ, თუმცა უშუალოდ წესების შერჩევასა და მათი აღსრულების მექანიზმებზე შეთანხმებას, სავარაუდოდ, გაცილებით მეტი დრო დასჭირდება. ამასთან, მოლაპარაკებებზე დატოვეს სივრცე იმისთვის, რომ ზოგიერთი შეზღუდვა მხოლოდ ნებაყოფლობითი დარჩეს და არა სავალდებულო.

პროცესის გაჭიანურება პირველივე დღიდან დაიწყო. რუსეთმა შეხვედრის სტარტზევე შეაფერხა მუშაობა და დღის წესრიგი გააპროტესტა. განსხვავებული, მაგრამ ასევე რბილი მიდგომა ჰქონდა შეერთებულ შტატებსაც. ამერიკულმა მხარემ დიპლომატებს შესთავაზა ხუთწლიანი ფანჯარა, რომლის განმავლობაშიც ქვეყნები მხოლოდ არასავალდებულო, სარეკომენდაციო სახელმძღვანელო წესებზე იმსჯელებდნენ.

რატომ ჩქარობენ ჰუმანიტარული ჯგუფები

უფლებადამცველებსა და ქვეყნების ნაწილს დროის დაკარგვა არ სურთ, რადგან საფრთხე თეორიული აღარ არის. ნახევრად ავტონომიურმა იარაღმა და დრონებმა მიმდინარე კონფლიქტებში, მათ შორის უკრაინაში, ღაზასა და სუდანში, უკვე უამრავი მშვიდობიანი მოქალაქე იმსხვერპლა.

სანამ Geneva-ში დიპლომატები პროცედურულ დეტალებსა და ვადებზე კამათობენ, სამხედრო ტექნოლოგიები ყოველდღიურად იხვეწება. ჰუმანიტარული ორგანიზაციები შიშობენ, რომ სავალდებულო საერთაშორისო აკრძალვების გარეშე სრულად ავტონომიური სისტემები ბრძოლის ველზე იმაზე სწრაფად დამკვიდრდება, ვიდრე მსოფლიო მათ კანონის ჩარჩოში მოქცევას მოახერხებს. ახლა მთავარი კითხვა ის არის, ეყოფა თუ არა მსოფლიოს მომდევნო ორი წელი რეალური შეზღუდვების შესამუშავებლად, თუ ეს დროც მხოლოდ მორიგ უნაყოფო დისკუსიებს მოხმარდება.

წინადადებების წარდგენის ვადა 2 წელი
ICRC-ის მოთხოვნილი ვადა 1 წელი
აშშ-ის შეთავაზებული ვადა 5 წელი

წყარო: The Verge: The UN fails to agree on rules regulating killer robots (21 Nov 2026)

ეს სტატია შეიქმნა AI ხელსაწყოებით, პროცესში ადამიანის ჩართულობა დაახლოებით 10%-ია.