ხომალდის უმართავი ვარდნისას ნაწილების უმეტესობა დაიწვება, საქართველოს კი არანაირი საფრთხე არ ემუქრება.
NASA-ს ცნობით, კოსმოსური ობსერვატორია Neil Gehrels Swift Observatory დღეს, 2026 წლის 4 ნოემბერს, დედამიწის ატმოსფეროში შემოვა. დაახლოებით 1,450-კილოგრამიანი აპარატი 2004 წლის ნოემბერში გაუშვეს. ის მხოლოდ 2-წლიან მისიაზე იყო გათვლილი, თუმცა კოსმოსში თითქმის 22 წელი იმუშავა.
ეს პროცესი უმართავი შემოსვლაა – ტელესკოპს საკუთარი ძრავა არ აქვს, ამიტომ მიმართულებას ვერ იცვლის და ზუსტად იქ ჩამოვარდება, სადაც ატმოსფერული წინაღობა დაამუხრუჭებს. Spaceflight Now-ს ინფორმაციით, Swift ატმოსფეროს დაახლოებით 27,000 კმ/სთ სიჩქარით შეეჯახება. ხომალდის ძირითადი ნაწილი ჰაერშივე დაიწვება, თუმცა ზოგიერთი დეტალი გადარჩება და ზედაპირამდე მოაღწევს.
როდის და სად ჩამოვარდება ტელესკოპი
ზუსტი დრო მხოლოდ ვარდნის შემდეგ გახდება ცნობილი, მანამდე კი სხვადასხვა უწყება თბილისის დროით თავის პროგნოზს აქვეყნებს. 2 ნოემბერს აშშ-ის Space Force ვარაუდობდა, რომ ეს დღეს, დაახლოებით 12:30 საათზე მოხდებოდა (პლუს-მინუს 11 საათი). Aerospace Corporation-ის გათვლით, შემოსვლა დაახლოებით 14:19 საათზეა მოსალოდნელი (პლუს-მინუს 2 საათი).
კორეის კოსმოსური სააგენტოს 4 ნოემბრის შეჯამებაში სამი შეფასებაა თავმოყრილი: აშშ-ის CSpOC ვარდნას დაახლოებით 14:47 საათზე პროგნოზირებს (პლუს-მინუს 5 საათი), თავად KASI – 15:46 საათზე (პლუს-მინუს 2 საათი), ხოლო ESA – დაახლოებით 16:00 საათზე (პლუს-მინუს 4.8 საათი). ბოლო მონაცემებით, Swift დაახლოებით 200 კილომეტრის სიმაღლეზე მოძრაობდა.
გადარჩენილი ფრაგმენტები მხოლოდ სამხრეთ განედის 20.6 გრადუსსა და ჩრდილოეთ განედის 20.6 გრადუსს შორის ჩამოცვივდება. ამას ხომალდის ორბიტის დახრილობა განაპირობებს – ტელესკოპი ეკვატორის გარშემო მხოლოდ ამ კუთხით ბრუნავს, ამიტომ ნამსხვრევები მხოლოდ ტროპიკულ ზოლში მოხვდება, რომლის უდიდესი ნაწილიც ოკეანეა. საქართველო ამ ზოლიდან ბევრად ჩრდილოეთით მდებარეობს: Swift ჩვენს თავზე არასდროს გადადის, ამიტომ საქართველოსთვის რისკი ნულოვანია და ვარდნას აქედან ვერც დავინახავთ. NASA-ს შეფასებით, იმის შანსი, რომ დედამიწაზე ვინმე დაშავდეს, დაახლოებით 2,100-დან 1-ია.
როგორ მივადევნოთ თვალი ვარდნას
მოვლენისთვის თვალის დევნება რამდენიმე ღია პლატფორმაზე შეგიძლიათ. ოფიციალური დადასტურება NASA Swift blog-ზე გამოქვეყნდება, ხოლო განახლებული დროის შუალედები – Aerospace Corporation-ის გვერდზე: aerospace.org/reentries. აშშ-ის ოფიციალური მონაცემები ხელმისაწვდომია საიტზე Space-Track.org, სადაც უფასო ანგარიშის შექმნა დაგჭირდებათ. თუ ხომალდის პირდაპირ რეჟიმში ნახვა გსურთ, N2YO-სა და Heavens-Above-ზე მოძებნეთ კოდი NORAD 28485.
რატომ ვერ გადაარჩინეს Swift და რა დაუტოვა მან მეცნიერებას
NASA-მ ტელესკოპის გადარჩენა სცადა და კომპანია Katalyst Space-ს 30 მილიონი დოლარი გადაუხადა. მისი რობოტული ხომალდი LINK 2026 წლის 3 ივლისს Northrop Grumman-ის რაკეტით, Pegasus XL-ით გაუშვეს. მართვის ხარვეზის გამო LINK-მა ბრუნვა დაიწყო, მისმა დასტაბილურებამ კი ძალიან ბევრი საწვავი შეიწირა. აგვისტოში NASA-მ და Katalyst-მა ტელესკოპის დაჭერისა და მაღალ ორბიტაზე აყვანის გეგმა გააუქმეს. LINK-მა Swift-თან 12-დან 15 კილომეტრამდე მიახლოება და მისი გადაღება მოახერხა, 25 სექტემბერს კი თავად შემოვიდა ატმოსფეროში.
ამის შემდეგ Swift სამეცნიერო საქმიანობას დაუბრუნდა, თუმცა მზის გაზრდილმა აქტივობამ წინაღობა გაზარდა და ვარდნა დააჩქარა. 20 ოქტომბერს ტელესკოპი 275 კილომეტრამდე დაეშვა და უსაფრთხო რეჟიმში გადავიდა, Penn State-ის გუნდმა კი მისი მუშაობა ოფიციალურად დაასრულა.
Swift-ის მთავარი სამიზნე გამა-გამოსხივების აფეთქებები იყო – სამყაროში ყველაზე მძლავრი აფეთქებები, რომელთა ნათებაც პიკს წამებში აღწევს. ხომალდის მთავარი უპირატესობა სისწრაფე იყო: ის მყისიერად ტრიალდებოდა მოკლე კოსმოსური ნათებებისკენ და სხვა ტელესკოპებს განგაშის სიგნალს უგზავნიდა. მუშაობის განმავლობაში მან 2,000-ზე მეტი გამა-აფეთქება დააფიქსირა, შეაგროვა მონაცემები დაახლოებით 1,400 სუპერნოვაზე, აგრეთვე კომეტებზე, ასტეროიდებზე, აქტიურ გალაქტიკებსა და შავი ხვრელების მიერ გაგლეჯილ ვარსკვლავებზე.
წყარო: NASA: Swift Observatory to Re-Enter Atmosphere (2 Nov 2026) | NASA: Swift Mission Ends Ahead of Re-Entry (23 Oct 2026) | Katalyst Space | Spaceflight Now | Live Science | Aerospace Corporation
ეს სტატია შეიქმნა AI ხელსაწყოებით, პროცესში ადამიანის ჩართულობა დაახლოებით 10%-ია.
