ცვლილება ძალაში 2027 წლის 20 მაისიდან შედის და ატომურ დროს პლანეტის ბრუნვისგან საბოლოოდ ათავისუფლებს.
მსოფლიო მეტროლოგიის ორგანომ ატომურ საათებში ნახტომისებური წამის ჩამატების პრაქტიკა ოფიციალურად გააუქმა. ზომისა და წონის 28-ე გენერალურმა კონფერენციამ (CGPM) საფრანგეთში, ვერსალში, მიიღო რეზოლუცია, რომლის მიხედვითაც კოორდინირებული მსოფლიო დრო (UTC) 2027 წლის 20 მაისიდან უწყვეტი ხდება. საერთაშორისო ბიურო BIPM-ის მიერ გამოქვეყნებული გადაწყვეტილება წერტილს უსვამს წესს, რომელიც ბოლო ნახევარი საუკუნის განმავლობაში გლობალურ ციფრულ ქსელებს პრობლემებს უქმნიდა.
რატომ იწვევდა ერთი წამი ამხელა ქაოსს
საქმე ისაა, რომ ჩვენი ყოველდღიური სამოქალაქო დრო ორ განსხვავებულ რეალობას ეყრდნობა. ერთი მხრივ, არსებობს ულტრაზუსტი ატომური დრო, მეორე მხრივ კი დედამიწის რეალური ბრუნვა (UT1), რომელიც მუდმივად მერყეობს. იმისთვის, რომ ეს ორი სისტემა ერთმანეთს არ აცდენოდა, მეცნიერებმა 1972 წლიდან დღემდე საათებს 32 ნახტომისებური წამი დაამატეს, ბოლოს 2016 წელს. თუმცა კომპიუტერულ სისტემებს დროის ასეთი ხელოვნური ნახტომები არ უყვართ. მაგალითად, 2012 წელს ამ წამმა ავიაკომპანია Qantas-ის ჯავშნების სისტემა გათიშა. Google-მა და Meta-მ პრობლემის მოსაგვარებლად წამის გაწელვის ხერხიც კი შეიმუშავეს, როდესაც ზედმეტ წამს მთელ 24 საათზე ანაწილებდნენ.
ნეგატიური წამის საფრთხე
ნამდვილი განგაში დედამიწის ბრუნვის მოულოდნელმა აჩქარებამ გამოიწვია. გაჩნდა ისტორიაში პირველი უარყოფითი ნახტომისებური წამის საჭიროება, ანუ საათიდან ერთი წამის ამოღება. CCTF-ისა და IERS-ის შეფასებით, ამის ალბათობა 2035 წლისთვის უკვე 30 პროცენტამდე იზრდებოდა. სისტემებიდან წამის ამოკლება აქამდე არასდროს მომხდარა და სპეციალისტები შიშობდნენ, რომ კრიტიკული ინფრასტრუქტურის მომზადება 2000 წლის კომპიუტერული შეცდომის (Y2K) მასშტაბის ხარჯებს მოითხოვდა.
„30-წლიანი დებატების შემდეგ“, როგორც CCTF-ის პრეზიდენტი Noel Dimarcq ამბობს, მიღწეულია შეთანხმება, რომ UTC-სა და UT1-ს შორის მაქსიმალური დასაშვები სხვაობა 1 საათამდე გაიზარდოს. ეს ნიშნავს, რომ დრო უწყვეტად იმუშავებს საუკუნეების განმავლობაში. BIPM-ის დროის დეპარტამენტის ხელმძღვანელი Patrizia Tavella ხაზს უსვამს, რომ 2027 წლის 20 მაისი მეტროლოგიის მსოფლიო დღეა: „საუკეთესო ფაქტი ისაა, რომ ჩვენ არაფრის გაკეთება აღარ მოგვიწევს!“
იმავე შეხვედრაზე მეცნიერებმა 2030 წლისთვის ოპტიკურ საათებზე დაფუძნებული წამის ახალი განსაზღვრება მოამზადეს და საერთაშორისო მთვარის დროის სტანდარტის შექმნაზეც დაიწყეს მუშაობა.
| ცვლილების ძალაში შესვლის თარიღი | 2027 წლის 20 მაისი |
| UTC და UT1 შორის მაქსიმალური სხვაობა | 3 600 წამი (1 საათი) |
| დამატებული ნახტომისებური წამები 1972 წლიდან | 32 წამი |
| ბოლო დამატებული წამი | 2016 წელი |
| უარყოფითი წამის რისკი 2035 წლისთვის | 30% |
| ოპტიკური წამის ახალი სტანდარტის სამიზნე წელი | 2030 წელი |
წყარო: BIPM: CGPM 2026 Resolution 5 | BIPM: Statement by the CCTF President | BIPM: Resolutions adopted at the 28th CGPM | WIRED
ეს სტატია შეიქმნა AI ხელსაწყოებით, პროცესში ადამიანის ჩართულობა დაახლოებით 10%-ია.
