ახალი შეზღუდვა ყველას ეხება და არა მხოლოდ ხელოვნური ინტელექტის მკვლევრებს.
უფასო სამეცნიერო პლატფორმა arXiv-მა, სადაც მკვლევრები სტატიებს ჟურნალებში გამოქვეყნებამდე მსოფლიოს უზიარებენ, მკაცრი ლიმიტი დააწესა. 2026 წლის 1 ოქტომბრიდან ერთ ადამიანს თვეში მხოლოდ ორი ნაშრომის ატვირთვა შეუძლია. მიზეზი ხელოვნური ინტელექტით დაწერილი ტექსტების უპრეცედენტო ნაკადია, რომელმაც საიტის მოდერატორები გადატვირთა.
arXiv არის ადგილი, სადაც თითქმის ყველა მნიშვნელოვანი AI კვლევა პირველად ქვეყნდება. აქ მეცნიერები განათავსებენ პრეპრინტებს, ანუ კვლევის პირველად ვარიანტებს, სანამ მათ ტრადიციული სამეცნიერო ჟურნალი შეამოწმებს და დაბეჭდავს. სისტემას მოხალისე მოდერატორები მართავენ, რომლებიც თითოეულ შემოსულ ტექსტს ხელით ამოწმებენ.
რატომ გადაიტვირთა არქივი
პლატფორმის ოფიციალური ბლოგის მონაცემებით, 2026 წლის სექტემბერში არქივმა ისტორიული რეკორდი დააფიქსირა: მკვლევრებმა 40,363 სტატია გაგზავნეს, რამაც თითქმის 9,000 მხარდაჭერის მოთხოვნა გამოიწვია. შედარებისთვის, 2016 წლის სექტემბერში ეს რიცხვი 9,869 იყო, ხოლო 2024 წლის სექტემბერში კი 20,569. განაცხადების საერთო რაოდენობა ორ წელიწადში გაორმაგდა, უშუალოდ ხელოვნური ინტელექტის კატეგორიაში (cs.AI) კი ექვსჯერ მეტად გაიზარდა.
მოდერატორები ამბობენ, რომ საიტზე მომრავლდა ზედაპირული ნაშრომები, AI-ით გენერირებული მკვრივი ტექსტები და ე.წ. „სალამის“ პუბლიკაციები, როდესაც ერთ კვლევას რამდენიმე პატარა, უმნიშვნელო ნაწილად ყოფენ.
„ავტორების შედარებით მცირე ნაწილი აგზავნის დაბალი ხარისხის ნაშრომების დიდ რაოდენობას და მოდერატორების დროის არაპროპორციულ წილს ხარჯავს. ეს უსამართლოა იმ ავტორების მიმართ, რომლებიც ხარისხიანი ნაშრომების გაგზავნას აგრძელებენ“, აღნიშნავს arXiv-ის სარედაქციო მრჩეველთა საბჭოს თავმჯდომარე Thomas Dietterich.
როგორ მუშაობს ახალი წესი
თვიური ლიმიტი უშუალოდ გამგზავნ ადამიანს ითვლის და არა თანაავტორებს. თუ მოდერატორი სტატიას დაიწუნებს და უარყოფს, ეს კვოტა მაინც დახარჯულად ჩაითვლება, რადგან შემოწმებას ადამიანური რესურსი უკვე მოხმარდა. თუმცა, თუ ავტორი სტატიას გამოქვეყნებამდე თავად წაშლის, ადგილი უკან უბრუნდება. ამასთანავე, ძალაში რჩება ძველი წესიც, რომლის მიხედვითაც ერთდროულ განხილვაში მხოლოდ სამი აქტიური ნაშრომი დაიშვება.
arXiv ხელოვნურ ინტელექტს სრულად არ კრძალავს. ავტორებს მისი დამხმარე ხელსაწყოდ გამოყენება შეუძლიათ, თუ ამას ღიად მიუთითებენ და კვლევა ხარისხის სტანდარტებს აკმაყოფილებს. ადმინისტრაციის განმარტებით, თვეში ორი სტატიის ლიმიტი დროებითი გამოსავალია, სანამ საიტი AI-ის წესებს დახვეწს და მოდერაციის ახალ სისტემებს შეიმუშავებს.
პრობლემა მარტივია: ხელოვნურმა ინტელექტმა ტექსტის შექმნა გააიაფა, შემოწმებას კი კვლავ ადამიანის თვალი სჭირდება. სანამ მოდერატორები ამ ნაკადს ფილტრავენ, ხარისხიანი სამეცნიერო ნაშრომების გამოქვეყნება დღეობით ან კვირობით ჭიანურდება.
| სექტემბერი 2016 | 9,869 განაცხადი |
| სექტემბერი 2024 | 20,569 განაცხადი |
| სექტემბერი 2026 | 40,363 განაცხადი |
| მხარდაჭერის მოთხოვნები (სექტემბერი 2026) | თითქმის 9,000 |
| ახალი ლიმიტი | 2 ნაშრომი თვეში ერთ ადამიანზე |
| აქტიური განხილვის ლიმიტი | მაქსიმუმ 3 ერთდროულად |
| AI კატეგორიის ზრდა (cs.AI) | 6-ჯერ მეტი 2 წელიწადში |
წყარო: arXiv blog | The Decoder
ეს სტატია შეიქმნა AI ხელსაწყოებით, პროცესში ადამიანის ჩართულობა დაახლოებით 10%-ია.
