სერვისის კომერციული გაშვება 2027 წლის ბოლოსთვის იგეგმება და ის ჯერჯერობით მხოლოდ აშშ-ის ბაზარს ეხება.
აშშ-ის კავშირგაბმულობის ფედერალურმა კომისიამ (FCC) SpaceX-ს 15 000 ახალი თანამგზავრის გაშვებისა და ორბიტაზე მართვის ნებართვა მისცა. 6 ოქტომბრის ოფიციალური გადაწყვეტილების მიხედვით, ეს დაბალორბიტული სისტემა პირდაპირ ჩვეულებრივ სმარტფონებს დაუკავშირდება. ეს ნიშნავს, რომ მომხმარებელს არც სპეციალური სატელიტური ტელეფონი დასჭირდება და არც დამატებითი თეფში – სიგნალი პირდაპირ ჯიბეში არსებულ სტანდარტულ მოწყობილობაზე მოვა.
ეს გადაწყვეტილება არ უნდა აგვერიოს 2026 წლის იანვარში დამტკიცებულ პროექტში, როცა მარეგულირებელმა Starlink-ის მეორე თაობის ინტერნეტ-თანამგზავრები დაამტკიცა. ეს სრულიად ცალკე ქსელია, რომელიც მხოლოდ მობილურ ტელეფონებთან კავშირისთვის შეიქმნა.
კავშირი ოპერატორის გარეშე
FCC-ის გადაწყვეტილებაში ყველაზე საინტერესო დეტალი სპეციალური საგამონაკლისო ნებართვაა. ამერიკული წესებით, თანამგზავრულ კომპანიას მიწისზედა მობილურ ოპერატორთან ოფიციალური პარტნიორობა და სიხშირეების იჯარა ევალება. SpaceX-ს კი უფლება მისცეს, გარკვეულ დიაპაზონებში სერვისი შუამავალი ოპერატორის გარეშე ჩართოს. კომპანია ამ რადიოსიხშირეებს პირდაპირ EchoStar-ისგან ყიდულობს, რაც მას საშუალებას აძლევს, სიხშირეების სრულუფლებიანი მფლობელი თავად გახდეს.
რატომ არის ეს ამბავი ასეთი მნიშვნელოვანი? SpaceX-ი რეალურად ემზადება, რომ ისეთ ამერიკულ გიგანტებს დაუპირისპირდეს, როგორებიცაა AT&T, Verizon-ი და T-Mobile-ი. SpaceX-ის პრეზიდენტმა გუინ შოტველმა აგვისტოში აღნიშნა, რომ ეს სამი კომპანია წელიწადში ერთად დაახლოებით 600 მილიარდ დოლარს გამოიმუშავებს და SpaceX-ი მათი მომხმარებლების მნიშვნელოვანი ნაწილის მოზიდვას აპირებს. შოტველის თქმით, თანამგზავრები კავშირის ხარვეზებს სრულად გააქრობს: „ჩვენ აღმოვფხვრით მკვდარ ზონებს ორბიტაზე არსებული თანამგზავრების დახმარებით. ეს სისტემა ბევრად უკეთ იმუშავებს ნებისმიერი სტიქიური უბედურების დროსაც“.
მარეგულირებლის განმარტებით, ეს ნაბიჯი გააძლიერებს კონკურენციას, რათა შესრულდეს მთავარი მიზანი – „თანამედროვე საკომუნიკაციო სერვისებთან ყველას და ყველგან ჰქონდეს წვდომა“.
სიჩქარე და განრიგი
ახალი თანამგზავრები დედამიწის ზედაპირიდან სულ რაღაც 326-დან 335 კილომეტრამდე სიმაღლეზე იფრენს. ასეთი დაბალი ორბიტა სიგნალის დაყოვნებას მკვეთრად ამცირებს. დღეს მოქმედი პირველი თაობის ქსელი დაახლოებით 650 თანამგზავრისგან შედგება და მონაცემთა გადაცემის სიჩქარე მხოლოდ 4 მეგაბიტ/წამამდე აღწევს. ახალი თაობის სისტემაზე კი SpaceX-ი მომხმარებლებს 5G-ის მსგავს, 150 მეგაბიტ/წამამდე სიჩქარეს ჰპირდება. თუმცა, გაითვალისწინეთ, რომ ეს თავად კომპანიის დაპირებაა და არა მარეგულირებლის მიერ დამოწმებული ციფრი.
ამ გეგმის ამოქმედებას გარკვეული დრო დასჭირდება. EchoStar-თან სიხშირეების შესყიდვის გარიგება ოფიციალურად 2027 წლის 30 ნოემბრამდე უნდა დასრულდეს, ამიტომ მანამდე SpaceX-ი მხოლოდ სატესტო რეჟიმით შემოიფარგლება. ამასთან, FCC-მ გარკვეული სიხშირეების დამტკიცება დროებით გადადო. კომპანიის გეგმით, თანამგზავრების გაშვება და კომერციული მომსახურება 2027 წლის ბოლოს დაიწყება, ხოლო 2028 წლის ბოლოსთვის ორბიტაზე უკვე ათასობით ახალი აპარატი იმუშავებს. პროექტს მოწინააღმდეგეებიც ჰყავს: Globalstar-მა, Viasat-მა და Iridium-მა მარეგულირებელში საჩივრები შეიტანეს, ხოლო ასტრონომები ღამის ცის განათებაზე წუხან, მაგრამ FCC-მ მთავარ მოთხოვნას მხარი მაინც დაუჭირა.
რაც შეეხება საქართველოს, ჩვენს რეგიონში სერვისის გაშვებაზე ოფიციალურად არაფერი გამოცხადებულა. აშშ-ის საზღვრებს გარეთ თანამგზავრული მობილური ქსელის მუშაობა თითოეული ქვეყნის ადგილობრივ კანონმდებლობასა და მარეგულირებლის გადაწყვეტილებაზეა დამოკიდებული, ამიტომ ქართულ ბაზარზე ამ ეტაპზე მსგავს სიახლეს არ უნდა ველოდოთ.
| გადაწყვეტილება | FCC order DA 26-1078 (2026 წლის 6 ოქტომბერი) |
| თანამგზავრების რაოდენობა | 15 000 (ახალი direct-to-device ქსელი) |
| ორბიტის სიმაღლე | 326 – 335 კმ |
| პირველი თაობის ქსელი | დაახლოებით 650 თანამგზავრი (~4 მბ/წმ) |
| დაპირებული სიჩქარე | 150 მბ/წმ-მდე თითო მომხმარებელზე (SpaceX-ის განაცხადი) |
| კომერციული დაწყების სამიზნე | 2027 წლის ბოლო |
წყარო: FCC (order DA 26-1078) | FCC order PDF | PCMag | Ars Technica
ეს სტატია შეიქმნა AI ხელსაწყოებით, პროცესში ადამიანის ჩართულობა დაახლოებით 10%-ია.
